Bộ Công Thương triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa, góp phần xây dựng thị trường minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, xuất xứ và độ an toàn của sản phẩm, việc minh bạch thông tin hàng hóa đang trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường. Đáp ứng yêu cầu đó, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tạo cơ sở để từng bước hình thành hệ thống quản lý, tra cứu và xác thực nguồn gốc hàng hóa thống nhất trên phạm vi cả nước. Điểm đáng chú ý nhất của chính sách này là người tiêu dùng sẽ được tiếp cận miễn phí các thông tin cơ bản về sản phẩm thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương. Thay vì chỉ dựa vào thông tin ghi trên bao bì hoặc quảng cáo của nhà sản xuất, người dân có thể chủ động tra cứu, kiểm chứng thông tin về sản phẩm trước khi quyết định mua và sử dụng. Theo quy định, các thông tin được cung cấp bao gồm tên sản phẩm, xuất xứ, hình ảnh sản phẩm, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô hoặc số sê-ri (nếu có), hạn sử dụng và các thông tin liên quan khác. Đây là cơ sở quan trọng giúp người tiêu dùng nhận biết sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, góp phần hạn chế nguy cơ mua phải hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hoặc hàng hóa không bảo đảm tiêu chuẩn lưu thông trên thị trường. Không chỉ được tiếp cận thông tin, người tiêu dùng còn có quyền phản ánh đến Bộ Công Thương hoặc cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện thông tin truy xuất không chính xác hoặc có dấu hiệu vi phạm. Điều này góp phần tăng cường vai trò giám sát của xã hội trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch hơn.

Đối với doanh nghiệp, truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là cơ hội để nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu. Trong điều kiện cạnh tranh ngày càng gay gắt, người tiêu dùng có xu hướng lựa chọn những sản phẩm minh bạch thông tin, có khả năng kiểm chứng nguồn gốc rõ ràng. Vì vậy, việc tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với khách hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số. Theo Thông tư, doanh nghiệp thực hiện truy xuất nguồn gốc phải khai báo các thông tin cơ bản liên quan đến sản phẩm, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, địa chỉ, hình ảnh sản phẩm, thông tin về quá trình lưu thông trong chuỗi cung ứng, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô hoặc số sê-ri, hạn sử dụng và các tiêu chuẩn áp dụng. Đối với hàng hóa nhập khẩu, doanh nghiệp phải bổ sung thông tin về đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam (nếu có). Để phục vụ việc quản lý và tra cứu, Bộ Công Thương xây dựng Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa tập trung tại địa chỉ verigoods.vn. Hệ thống có chức năng tiếp nhận, lưu trữ, quản lý dữ liệu truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ hiển thị thông tin, tra cứu và kết nối dữ liệu giữa các bên liên quan. Doanh nghiệp có thể lựa chọn xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ và kết nối với hệ thống của Bộ Công Thương hoặc trực tiếp khai báo thông tin trên hệ thống do Bộ Công Thương quản lý. Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc bảo đảm tính chính xác, trung thực và đầy đủ của dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Trường hợp cung cấp thông tin sai lệch, không cập nhật dữ liệu theo quy định hoặc có kết luận vi phạm pháp luật từ cơ quan có thẩm quyền, thông tin truy xuất có thể bị rà soát, tạm dừng hoặc hủy xác nhận hiển thị trên hệ thống. Quy định này nhằm bảo đảm mọi thông tin cung cấp đến người tiêu dùng đều có độ tin cậy cao, tránh tình trạng lợi dụng truy xuất nguồn gốc để quảng bá sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho người mua hàng.

Bên cạnh các quy định bắt buộc đối với một số nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, Thông tư cũng khuyến khích các doanh nghiệp khác chủ động tham gia trên cơ sở tự nguyện. Những doanh nghiệp thực hiện tốt sẽ được hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn kết nối hệ thống, được ưu tiên tuyên truyền, quảng bá sản phẩm và được gắn dấu hiệu nhận diện thể hiện việc áp dụng truy xuất nguồn gốc theo quy định. Đây được xem là một động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị và xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với sự minh bạch, trách nhiệm và uy tín. Theo lộ trình thực hiện, từ ngày 01/7/2026 doanh nghiệp bắt đầu đăng ký tài khoản, nhận mã định danh sản phẩm và xác thực thông tin sản phẩm. Từ ngày 01/01/2027, các đối tượng thuộc diện áp dụng phải thực hiện đầy đủ việc truy xuất nguồn gốc trước khi đưa hàng hóa lưu thông trên thị trường. Đối với doanh nghiệp thành lập mới từ ngày 01/01/2027 trở đi, việc thực hiện truy xuất nguồn gốc phải được triển khai ngay từ khi bắt đầu hoạt động. Có thể thấy, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa không chỉ là giải pháp kỹ thuật phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho cả người dân và doanh nghiệp. Khi mỗi sản phẩm đều có thể được kiểm tra nguồn gốc rõ ràng, người tiêu dùng sẽ yên tâm hơn khi lựa chọn hàng hóa; doanh nghiệp làm ăn chân chính sẽ có thêm cơ hội khẳng định thương hiệu; thị trường sẽ ngày càng minh bạch, công bằng và phát triển bền vững. Đây cũng là bước đi quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, hướng tới xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh hiện đại, chuyên nghiệp và đáp ứng tốt hơn yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.